Negatief denken en de kunst van je goed voelen

De Negen van Zwaarden staat voor negatief denken en vaak hebben we niet zo snel door dat we dat doen. Voor sommigen onder ons is op die manier denken zo'n onderdeel van onszelf geworden dat we het vaak niet eens meer doorhebben.

Als ik de 9 Zwaarden trek kan ik daar tijden naar kijken en me afvragen wat dat ding me toch wil vertellen. Zeker als ik geen last heb van slaapproblemen of anderszins is dat best een kaart die wel eens moeilijk te interpreteren valt.

Toch heeft hij je genoeg te vertellen. De kaart richt zich bijvoorbeeld op hoe je met je gedachten jezelf naar beneden kunt halen. Eerst voelde je je nog goed en zomaar maak je de omslag naar lamlendigheid en een gevoel van "wat maakt het nog uit?". En je weet niet waarom het je zomaar overvalt. 

We gaan er allemaal wel eens gebukt onder. Soms gaan er grote gebeurtenissen aan vooraf, zoals een einde aan je relatie of een ontslag, maar zelfs een parkeerbon kan van alles omhoog brengen. En weet je, vaak willen we er niet eens aan om te erkennen dat we geplaagd worden door gedachten die ons niet ondersteunen. Soms hebben we het niet eens door dat we op een manier denken die ons niet ondersteunt.

Als mensen hebben we het vermogen om naar onszelf en onze situatie te kijken en deze te beoordelen. Dat heeft natuurlijk zo zijn voordelen, maar het bevat ook valkuilen. De manier waarop je denkt beïnvloedt je gevoelens. Als je negatief denkt dan voel je dat niet alleen in je hoofd, maar het heeft ook invloed op je lichaam. Hoeveel mensen zijn door hun gemopper en getob niet in het ziekenhuis beland met maagzweren en hartinfarcten?

Daarom is het niet genoeg om je bewust te worden dát je denkt op een manier die je letterlijk en figuurlijk ziek kan maken, maar ook dat je er achter moet zien te komen waarom je op die manier denkt.

Vaak gaat het om gedachten die niet kloppen, maar waarvan we onszelf overtuigd hebben dat ze toch waar zijn. Als we echter heel eerlijk bij onszelf nagaan komen we er vaak achter dat ze verre van waar zijn. Door deze irrationele gedachten iedere keer maar weer te herhalen worden ze vanzelf waar, gaan we er naar leven en voelen we ons er vanzelf rot onder. Het is zo simpel eigenlijk.

Veel voorkomende vormen van negatief denken zijn:

1. Overgeneralisatie: als je één vervelende situatie bij de kladden pakt en zegt dat dit vanaf nu altijd zal gebeuren in situaties die er op lijken.
2. Emotionele redenering: als je je gevoel voor de waarheid aanneemt. Dit ligt dicht bij een andere manier aan: de toekomst lezen. Met name tarotlezers moeten hier voor oppassen. Sommige mensen trekken een moeilijke kaart en denken dan dat het noooooit meer goed zal komen.
3. Alles of niets denken: situaties zwart-wit benaderen. Het is óf goed óf hartstikke slecht
4. Filter denken: je alleen maar richten op dat wat niet leuk was, terwijl er ook leuke dingen gebeuren
5. Verplichtend denken: denken dat je iemand hoort te zijn die bepaalde dingen hoort te kunnen en als je dat niet lukt dan vinden dat je faalt.
6. Gedachten invullen: er van uit gaan dat iemand slecht over je denkt en je daarom rot voelen.
7. Uitsluitend denken: denken dat het niet aan jou heeft gelegen maar dat het puur geluk is geweest dat je dat rijexamen of wat voor iets bijzonders hebt gehaald.
8. Personificeren en de schuld geven: Sommige mensen geven anderen altijd maar de schulden en de mensen waarbij dat lukt personificeren zich er vaak mee ook al hadden ze er niets mee te maken. Ze gaan zich schuldig voelen om iets waar ze niets mee te maken hadden.

Veel mensen kunnen zichzelf op een van deze manieren het graf in denken. Ze blijven maar draaien in hetzelfde vervelende rondje. Zelfs als ze er letterlijk en figuurlijk ziek van zijn kunnen ze er maar niet uit komen.

Toch kun je negatief denken wel veranderen.

Allereerst is het belangrijk dat je je bewust wordt van de manier waarop je denkt. Maar vaak gaat het als een kapotte grammofoonplaat maar door en door en door. Je bent niets waard en zal het ook nooit wat worden. Je bent een dubbeltje, dus denk maar niet dat je een kwartje zult worden. Veel van deze diep verborgen overtuigingen hebben hun wortels in onze jeugd waar iemand je ooit iets gezegd heeft en wat je vanaf dat moment jouw waarheid gemaakt hebt.  Dr Phil, de verguisde en tegelijkertijd opgehemelde tv-psycholoog, zegt het altijd mooi: "You can't change what you don't acknowledge" (Wat je niet erkent kun je ook niet veranderen) en daar heeft hij gelijk in. Erken voor jezelf dat ook jij wel eens gebukt gaat onder negatieve gedachten.

Een tweede manier is om jezelf af te vragen of het werkelijk waar is wat je denkt. Waar blijkt dat uit? is vaak een zeer ontnuchterende vraag die je soms met een klap in de realiteit kan doen belanden. Hoe kan jij nou weten of je nooit meer een leuke baan zult vinden als je midden in een reeks sollicitaties zit die nu even niet willen lukken? Hoe kan jij nou weten of je nooit meer een leuke man zult vinden om je leven mee te delen? Je hebt hoogstwaarschijnlijk heus wel eens een leuke baan of een fijne relatie gehad om te weten dat wat je nu denkt echt niet waar is. Controleer dus of wat je denkt waar is en bevestig jezelf wat de realiteit is. We weten nu eenmaal niet wat er voor ons in het verschiet ligt dus denk niet dat jij het wel weet. Met negatief denken kom je er niet.

Een derde manier om negatief denken te veranderen is om een situatie voor ogen te nemen en te kijken wat voor positieve dingen er uit naar voren zijn gekomen. Zelfs uit een verbroken relatie is vast wel iets positiefs naar voren gekomen. Misschien heb je wel een prachtig kind of heb je iets waardevols over jezelf geleerd. Denk dus niet dat het je niets opgeleverd heeft, want dat heeft het waarschijnlijk wel. Zelfs als je nu weet wat je niet wil dan heb je er toch iets goeds uitgehaald wat je mee kan nemen naar een volgende ervaring.

Soms moet je jezelf stevig toespreken om jezelf uit die dip te halen. Negatief denken verander je niet zomaar, daar moet je soms hard aan werken. Sommige mensen die er stevig in verankerd zitten hebben daar soms hulp bij nodig. Overweeg om iemand te zoeken die je kan leren anders te denken en je "rugzak" lichter te maken. Zeker mensen met depressieve klachten zouden dit kunnen overwegen.

Eén ding is zeker. Op een gegeven moment zul je beginnen te merken dat je je negatief denken verandert in positief denken. Alleen die constantering op zich is al een overwinning! Maar weet je, het is het zeker waard om op een dag weer met een goed gevoel naar je leven te kijken en te weten dat het niet erg is om 's wat te worstelen omdat je weet dat je het aankan.